کودکان در جنگ
برنامه ویژه دوره هفدهم جشنواره بینالمللی سینمای تبعید – سوئد
از جمعه ۸ خرداد (۲۹مه) مجموعهای از برجستهترین آثار سینمایی درباره وضعیت کودکان درجنگ در مر ا کز فرهنگی معتبر شهر گوتنبرگ – سوئد؛ خانه فرهنگی هامارکولن، مرکز فرهنگی واجتماعی بین المللی ویکتوریا به نمایش گذاشته می شود. این برنامه ویژه با نمایش یکی آثار درخشان مستند سینمایی، فیلم “هند رجب – صدایی از غزه” همراه با فیلم مستند “مدرسه کودکان میناب – تک نگاریهای پراکنده” می شود. فیلم “هند رجب – صدایی از غزه” برگزیده جشنواره بینالمللی ونیز، و برنده جایزه شیر نقره ای هیئت داوران این جشنواره به عنوان بهترین مستند سال ۲۰۲۴، و برگزیده اسکارسال ۲۰۲۵ به عنوان بهترین فیلم مستند سال می باشد؛ فیلم “مدرسه کودکان میناب – تک نگاریهای پراکنده” هم نگاهی به درباره کشتار هولناک دانش آموزان دبستان شجره طیبه – میناب است. برنامهها و جلسه های نمایش برای عموم رایگان است.
برنامه ها
جمعه ۸ خرداد (۲۹مه)
ساعت: ۷:۳۰ – ۱۹:۳۰
محل نمایش:Folkets Hus Hammarkullen
مدرسه کودکان میناب – تکنگاریهای پراکنده
۲۰۲۶ | ایران | مستند
زبان: فارسی، زیرنویس انگلیسی | ۲۰ دقیقه
در روزهای نه چندان دور بود که قتل عام سیستما تیک مردم بی دفاع، به ویژه کودکان، درغزه – فلسطین روی داد، قتل عامی که همچنان ادامه دارد.
جهان دید، جهان می بیند؛ …سکوت، و سکوتی که همچنان ادامه دارد!
چرخه های سیستماتیک کشتارمردم بیگناه؛ به خصوص کودکان غزه – فلسطین ادامه می یابد و دامنه اش به ایران می رسد…
…..صبح روز شنبه، نهم اسفند، ساعت ۱۰:۳۰، کودکان هفت تا سیزدهساله در کلاسهای دبستان
«شجریه طیبه» در میناب، شهری کوچک در جنوب ایران، نشسته بودند. صدای خنده، گفت وگو و رؤیاهای کودکانه شان برای آینده، فضای مدرسه را پر کرده بود؛ دختران و پسرانی که زندگی را با تمام سادگی و امیدهایشان نفس میکشیدند.
ناگهان سکوت شکسته می شود. موشکهای کروز شلیک شده از سوی نیروهای متجاوز آمریکایی، با حمایت اسرائیل برفراز مدرسه فرود میآیند. چند ثانیه بعد انفجار دیگر و سپس انفجار سوم. ..زمان برای چند ثانیه می ایستد.
در چشم برهم زدنی، مدرسه به آتش وخاکستر و سکوت بدل میشود. ۱۵۵ کودک، همراه با ۲۳ معلم و اعضای خانوادههای کودکان جان میبازند.
جهان شاهد این فاجعه خونبار می شود، اما سکوت می کند، سکوتی که همچنان ادامه دارد!
میناب شهری است که نه از جایگاه نظامی و راهبردی موقعیت ویژه ای دارد و نه در معادلات سیاسی از اهمیت استراتژیک برخوردار می باشد. این شهر، خانه مردمانی عادی است؛ مردمانی ساده که همواره غم کار دارند و نان.
این حمله در زمانی رخ میدهد که مذاکراتی میان ایران و ایالات متحده درباره تنشهای سیاسی دیرینه آن ها در جریان بود. برای مردم میناب، این جنایت نمونهای دیگر از زنجیره جنایت هایی است که چگونه غیرنظامیان، به ویژه کودکان در چرخه های سیاستهای قدرتهای بزرگ – متجاوزقربانی میشوند.
این بمباران ها، حرکتی است برای ایجاد ترس و واهمه در میان مردم بی دفاع. در راستای برای فشار بر افکار عمومی و تشدید بحران های روانی جامعه ؛ درنهایت ناگزیری مردم به تسلیم، به تسلیم و حقارت در برابر قدرت های سیاسی و نظامی متجاوزان؛ متجاوزان نواستعماری سرمایه سالارجهانی، که نه حقوق بینالملل را به رسمیت می شناسند و نه به تعهد ها ی اخلاقی و انسانی پای بندند.
این تصاویر ساده تنها روایت گر یک تراژدی نیستند؛ بلکه درنگ های تصویری پراکنده درباره مسئولیت، انسانیت بوده و سکوت جهان متمدن را در برابر رنج ها و درد های غیرنظامیان – به ویژه کودکان درتکرار چرخه های جنک و نابودی به چالش می کشند.
هند رجب – صدایی از غزه (The Voice of Hind Rajab )
۲۰۲۵، فرانسه، تونس، مستند.
زبانها: عربی، انگلیسی، زیرنویس سوئدی، ۸۹ دقیقه.
کارگردان: کوثر بن هانیا (Kaouther Ben Hania )
این فیلم تلاشهای هلالاحمر را پس از کشته شدن هند رجب، دختر شش ساله فلسطیی که در ژانویه ۲۰۲۴ در جریان حمله اسرائیل به غزه توسط نیروهای اسرائیلی کشته شد، دنبال میکند.
“صدای هند رجب” درامی پرتنش و تکاندهنده است که براساس رویدادی واقعی و یک تماس اضطراری معتبر با هلال احمر فلسطین ساخته شده است. این فیلم به کارگردانی خانم کوثر بن هانیا، نامزد جایزه اسکار ۲۰۲۶برای بهترین فیلم بلند بینالمللی، ساخته شده است. این فیلم درجشنواره فیلم ونیز نیزموفق به دریافت جایزه بزرگ هیئت داوران شده است.
در تهیه این فیلم، بهعنوان تهیهکنندگان اجرایی – افتخاری، چهرههای برجسته سینما از جمله برد پیت (Brad Pitt)، یوآخیم ترییر (Joachim Trier)، جاناتان گلیزر (Jonathan Glazer) و
رونی مارا Mara) (Rooney نیز مشارکت داشتهاند.
این فیلم اثری منحصربه فرد است که در سراسرجهان، در کنگرهها و جشنوارههای فیلم متفاوت نمایش داده شده ومورد تحسین قرار گرفته است، از جمله:
• جشنواره فیلم ونیز ۲۰۲۵: نامزد شیر طلایی (بهترین فیلم)
• جشنواره فیلم ونیز ۲۰۲۵: برنده شیر نقرهای (جایزه بزرگ هیئت داوران)
• جشنواره فیلم ونیز ۲۰۲۵: برنده بهترین فیلم در بخش مسابقه
• جشنواره فیلم ونیز ۲۰۲۵: برنده جایزه انریکو فولچینونی یونسکو–CICT
• جشنواره فیلم ونیز ۲۰۲۵: برنده جایزه «کروچه روسا ایتالیانا»
• جشنواره بینالمللی فیلم گنت ۲۰۲۵: برنده جایزه بزرگ بهترین فیلم
• نامزد هوگوی طلایی ۲۰۲۵: بهترین فیلم بلند
• برنده هوگوی نقرهای ۲۰۲۵: جایزه هیئت داوران
• نامزد جایزه اسکار ۲۰۲۶: بهترین فیلم بلند بینالمللی
• نامزد جایزه بفتا ۲۰۲۶: بهترین فیلم غیرانگلیسیزبان
• نامزد جایزه فیلم اروپا ۲۰۲۶: فیلم اروپا
• نامزد جایزه دوربین آلمان ۲۰۲۶: بهترین فیلمبرداری (فیلم بلند)جمعه ۸ خرداد (۲۹مه)
ساعت: ۸ بعد از ظهر تا ۱۰ شب
محل نمایش:Folkets Hus Hammarkullen
آمروم (Amrum)
۲۰۲۵، آلمان، داستانی
زبان: آلمانی، زیرنویس سوئدی، ۹۳ دقیقه
kارگردان: فاتح آکین (Fatih Akin )
این فیلم، مرثیهای شاعرانه است بر روزهای فروپاشی جهان؛ روایتی از بحران بلوغ ذهنی نوجوانی که کودکیاش در میان زخمهای جنگ گم میشود.
فیلم، واپسین نفسهای جنگ جهانی دوم را از نگاهِ پسری دوازدهساله در جزیرهی بادخیز و سردِ آمرومِ (Amrum) – آلمان به تصویر میکشد؛ جایی که باد ها، بوی دریا و هول وهراس را هم زمان در رگهای خسته ازجنگ مردم جزیره میدوانَد..
نانینگ (Nanning ) پسرکی دوازدهساله و عضو سازمان جوانان هیتلر، میکوشد دردل جهانی فروپاشیده از مادرش مراقبت کند.او برای زنده نگه داشتن خانوادهاش، شبها در تاریکی با امواج خروشان دریا برای شکار فُکها میجنگد، ماهیگیری میکند و روزها زیر بار سنگین کار مزرعه خم میشود؛ تلاشی خاموش و کودکانه برای بقا.
با لرزش پایههای حکومت نازی، ساکنان آمروم، که سالها ترس را در سینه پنهان کرده بودند، جسارت آن را مییابند تا حقیقت و باورهای خود را آشکارتر بر زبان آورند. نانینگ، درمیان این دگرگونی، با چهرهای تازه از انسانها و جهان روبهرو میشود؛ جهانی که دیگر شبیه تصورات کودکانهاش نیست؛ و حقیقتی تلختر از خود جنگ برای او آشکار میشود؛وجود دشمنی که به او از همه به او نزدیکتر بوده است؛ دغدغه ی تلخی که روان نانینگ نسبت به جهان، به ویژه خانواده و معنای وفاداری را به چالش می کشد.
فاتح آکین سینماگر برجسته ترک با نگاهی انسانی و شاعرانه، جامعهای زخمخورده ازجنگ را به تصویر میکشد؛ جامعهای که هم زمان در حال دگردیسی از چنگال بیرحم ایدولوژی فاشیسم نازی است.
این فیلم، داستانی تأثیرگذار از شجاعت، وفاداری و لحظه های دردناک پایان کودکی است؛ روایتی از پسری که پیش از آن که فرصت بزرگ شدن را پیدا کند، ناچار میشود جهان را با تمام تاریکیهایش تحربه کند.
• جوایز فیلم باواریا ۲۰۲۶، برنده بهترین فیلم
• انجمن فیلمبرداران آمریکا ۲۰۲۶، نامزد جایزه اسپاتلایت
• جوایز فیلم آلمان ۲۰۲۶، نامزد جایزه فیلم طلایی – بهترین فیلمبرداری
• جوایز فیلم آلمان ۲۰۲۶، نامزد جایزه فیلم طلایی – بهترین موسیقی فیلم
یکشنبه ۱۰ خرداد (۳۱ مه)
ساعت: ۱۴:۳۰ تا ۱۶:۴۰
محل نمایش:
Viktoriahuset samlingssal Norra Hamngatan 14, våning 3
مدرسه کودکان میناب – تکنگاریهای پراکنده
۲۰۲۶ | ایران | مستند
زبان: فارسی، زیرنویس انگلیسی | ۲۰ دقیقه
در روزهای نه چندان دور بود که قتل عام سیستما تیک مردم بی دفاع، به ویژه کودکان، درغزه – فلسطین روی داد، قتل عامی که همچنان ادامه دارد.
جهان دید، جهان می بیند؛ …سکوت، و سکوتی که همچنان ادامه دارد!
چرخه های سیستماتیک کشتارمردم بیگناه؛ به خصوص کودکان غزه – فلسطین ادامه می یابد و دامنه اش به ایران می رسد…
…..صبح روز شنبه، نهم اسفند، ساعت ۱۰:۳۰، کودکان هفت تا سیزدهساله در کلاسهای دبستان
«شجریه طیبه» در میناب، شهری کوچک در جنوب ایران، نشسته بودند. صدای خنده، گفت وگو و رؤیاهای کودکانه شان برای آینده، فضای مدرسه را پر کرده بود؛ دختران و پسرانی که زندگی را با تمام سادگی و امیدهایشان نفس میکشیدند.
ناگهان سکوت شکسته می شود. موشکهای کروز شلیک شده از سوی نیروهای متجاوز آمریکایی، با حمایت اسرائیل برفراز مدرسه فرود میآیند. چند ثانیه بعد انفجار دیگر و سپس انفجار سوم. ..زمان برای چند ثانیه می ایستد.
در چشم برهم زدنی، مدرسه به آتش وخاکستر و سکوت بدل میشود. ۱۵۵ کودک، همراه با ۲۳ معلم و اعضای خانوادههای کودکان جان میبازند.
جهان شاهد این فاجعه خونبار می شود، اما سکوت می کند، سکوتی که همچنان ادامه دارد!
میناب شهری است که نه از جایگاه نظامی و راهبردی موقعیت ویژه ای دارد و نه در معادلات سیاسی از اهمیت استراتژیک برخوردار می باشد. این شهر، خانه مردمانی عادی است؛ مردمانی ساده که همواره غم کار دارند و نان.
این حمله در زمانی رخ میدهد که مذاکراتی میان ایران و ایالات متحده درباره تنشهای سیاسی دیرینه آن ها در جریان بود. برای مردم میناب، این جنایت نمونهای دیگر از زنجیره جنایت هایی است که چگونه غیرنظامیان، به ویژه کودکان در چرخه های سیاستهای قدرتهای بزرگ – متجاوزقربانی میشوند.
این بمباران ها، حرکتی است برای ایجاد ترس و واهمه در میان مردم بی دفاع. در راستای برای فشار بر افکار عمومی و تشدید بحران های روانی جامعه ؛ درنهایت ناگزیری مردم به تسلیم، به تسلیم و حقارت در برابر قدرت های سیاسی و نظامی متجاوزان؛ متجاوزان نواستعماری سرمایه سالارجهانی، که نه حقوق بینالملل را به رسمیت می شناسند و نه به تعهد ها ی اخلاقی و انسانی پای بندند.
این تصاویر ساده تنها روایت گر یک تراژدی نیستند؛ بلکه درنگ های تصویری پراکنده درباره مسئولیت، انسانیت بوده و سکوت جهان متمدن را در برابر رنج ها و درد های غیرنظامیان – به ویژه کودکان درتکرار چرخه های جنک و نابودی به چالش می کشند.
بهترین مادران (Mother of Mine)
۲۰۲۵، فنلاند، سوئد، داستانی
زبانها: فنلاندی، دانمارکی، نروژی، سوئدی. زیرنویس سوئدی، ۱۱۰ دقیقه.
کارگردان: کلاوس هارو (Klaus Härö )
مادر… جنگ را به خاطر داری؟
یادت هست چگونه آغاز شد، بیآنکه کسی فرصت خداحافظی داشته باشد؟
ارو ( Eero)، پسر نه سالهی فنلاندی است که در میانهی آ تش و اندوه جنگ، پدرش را در جبهه از دست میدهد. بحبوبه ی جنگ دوم جهانی است . مادر ارو در جهانِ ویرانِ جنگ، تنها یک راه پیش رو دارد: فرستادن او به سوئدی بیطرف، جایی دور از ناقوس های مرگ.
مادرمی پذیرد که پسرش همراه بیش از هفتاد هزار کودک فنلاندی برای درامان ماندن از اسیب های جنگ به سوئد فرستاده شود.
ارو در سوئد نه تنها میان دو کشورمتفاوت ازهم؛ که میان دو زبان، دو آغوش و دو مادر سرگردان می شود؛ سیگنه (Signe) مادرخواندهی سوئدی، و کریستی (Kirsti) مادر فنلاندیاش.
زبان میانشان دیواری میشود ناپیدا و بلند؛ دیواری از سکوت، بیگانگی و تنهایی. ارو در این غربت، آرام آرام خود را گم میکند. او بیشتر و بیشتر حس میکند که از مادر زادگاهیاش جدا افتاده، و مادر جدید نیز آنچنان دلبستگی به او ندارد. دلتنگی و بیگانه گی، همانند سایهای بیرحم او را رها نمی کند.
نامههایی که از مادرش میرسند، نه برای او، که برای مادر خوانده اش سیگنه(Signe) فرستاده شدهاند… ؛ حس تلخ جانسوزی که آرام و بیصدا روز به روز با شدت بیشتری روحش را می آزارد. تا آن روز که نامهای را پیدا میکند؛ نامهای که هرگز نباید میخواند.
این فیلم، روایتی تکاندهنده از جنگ است؛ نه در میدان نبرد، بلکه در قلب انسانها. داستانی از عشق، از جدایی و جستوجوی هویت، فیلمی که ما را به سفری عمیق در میان زخمهای پنهان انسان امروز میبرد.
فیلم برگزیده بسیاری از جشنواره های جهاتی ازجمله :
• جشنواره بینالمللی فیلم قاهره ۲۰۰۵، برنده هرم طلایی
• جشنواره بینالمللی فیلم قاهره ۲۰۰۵، برنده بهترین بازیگر زن
• جوایز فیلم اروپا ۲۰۰۶، برنده جایزه اروپایی
• جایزه سوسک طلایی ۲۰۰۶ ، برنده بهترین بازیگر مرد مکمل
یکشنبه ۱۰ خرداد (۳۱ مه)
ساعت: ۱۷:۲۰ تا ۱۹:۲۰
محل نمایش:
Viktoriahuset samlingssal
Norra Hamngatan 14, våning
باشو، غریبه کوچک ( Bashu, the Little Stranger)
۱۹۸۹، ایران، داستانی
زبانها: فارسی، عربی، زیرنویس انگلیسی، ۱۲۰ دقیقه
کارگردان: بهرام بیضایی (Bahram Beyzaie)
سال ۱۹۸۷ است؛ در میانهی جنگ ایران و عراق. باشو، پسربچهای عربتباراز جنوب ایران، مادر و خواهرش را در جنگ از دست داده است. او از ترس و درماندگی، به تنهایی سوار بر کامیونی میشود تا از مهلکهی جنگ بگریزد. کامیون او را به نقطهای دور در شمال ایران می رساند؛ جایی که همهچیز برایش ناآشناست : از طبیعت و آب وهوا گرفته تا رنگ پوست مردم و زبانشان.
باشو در آن روستا غریبهای است که نه فقط چهره و رنگ پوست متفاوتی دارد، بلکه زبان هیچکس را هم نمیفهمد و اهالی روستا نیز زبان او را درک نمیکنند. مردم محل، این غریبهی کوچک را نه تنها طرد میکنند، بلکه حضورش را شوم و نحس میپندارند.
با این حال، زنی که مادر دو فرزند است و شوهرش در جنگ ناپدید شده، سرپرستی او را میپذیرد. به تدریج، پیوندی شکننده اما عمیق میان آنها شکل میگیرد.
این فیلم یکی از مهمترین آثار واقعگرایانه و ضدجنگ در تاریخ سینمای ایران به شمار میآید. این فیلم در دورانی ساخته شد که آیتاللهها ی حاکم فریاد جنگ سر میدادند و جنگ را “نعمت الهی” میخواندند.
این فیلم در سالهای اخیر؛ اگرچه دیر هنگام فرصت آن را یافته است که در خارج از ایران به نمایش درآمده و مورد تحسین تماشاگران و جشنوارهها قرار بگیرد از جمله:
• ۱۹۹۰، جشنواره بینالمللی فیلم آبرویله برای هنر و تجربه در فرانسه، برنده جایزه بهترین فیلم
• ۱۹۹۱ جشنواره بینالمللی فیلم آدانا – ترکیه، جایزه ویژه هیئت داوران برای بهترین فیلم
• ۱۹۹۲ دیپلم افتخار منتقدان حرفهای بلژیک برای بهترین فیلم.
• ۲۰۲۵ جشنواره بینالمللی فیلم ونیز، برنده جایزه بهترین فیلم ؛ بازسلزی نسخه اصلی – بخش کلاسیک
درباره برنامه از غزه در فلسطین تا مدرسه میناب در ایران
کودکان و جنگ – برنامهٔ ویژهٔ جشنواره بینالمللی فیلم تبعید
از غزه تا میناب – کودکان در جنگ
در جهان امروز، در دلِ این نظم نوین جهانی، سرمایه آزادانه از مرزها عبور میکند. نیروی کار نیز، فراتر از مرزها، در جستوجوی معاش سرگردان است؛ و نظمی که از استثمار انسانها در مقیاسی جهانی نیرو میگیرد، از ویرانی و کشتار انسانها تغذیه میکند.
در میانهٔ چنین جهانی، کودکان ایستادهاند؛ بیپناهترین ساکنان زمین و آخرین روشناییهای آینده.
ما در گسترهٔ این نظم جهانی، همواره شاهد خاموش شدن زندگی کودکان بسیاری بودهایم؛ در افغانستان، عراق، سوریه، لیبی، لبنان، سومالی… و عریانتر از همه، در نسلکشی سیستماتیک کودکان در غزهٔ فلسطین.
آنجا که کودکان، پیش از آنکه نام داشته باشند، به عدد تبدیل میشوند؛ آماری در حاشیهٔ خبرها، پیکرهایی زیر خاک، و جهانی فرو رفته در سکوت.
اما سایهٔ این خشونت، همانند ماهیت فرامرزیِ خودِ این نظم، از مرزها و دریاها عبور میکند و دامنهاش تا دبستان «شجرهٔ طیبه» در شهر میناب، در جنوب ایران، امتداد مییابد.
صبح روز شنبه، نهم اسفند، کودکان ــ دختران و پسران ــ در کلاسهای درس نشسته بودند؛ با قلمهایی در دست و آیندهای در رؤیاهایشان. واژهها را میخواندند، جملهها مینوشتند و شاید کودکانه با یکدیگر میخندیدند.
ساعت ۱۰:۲۳، نخستین موشک کروزِ نیروهای آمریکایی، با حمایت نیروهای اسرائیلی، به سوی مدرسه شلیک شد. چند ثانیه بعد، موشک دوم …، و اندکی بعد، سومین موشک بر ویرانههای مدرسه و پیکرهای تکهتکه شدهٔ کودکان فرود آمد.
در چند لحظه، جهان کودکان به غبار، آتش و سکوت بدل شد.
در همان هنگام که این کشتار رخ میداد، جهانِ مدرنِ این نظم نوین همچنان به تپش بازارها گوش سپرده بود؛ چشم به نوسان بورسها و اضطراب بازار دوخته بود و در نهانخانهٔ اندیشکدههایشان، ضربان سرمایه را میشمرد.
همزمان، مادران در میان آوار مدرسه، دیوانهوار در جستوجوی تکههای بدن فرزندانشان و آخرین نشانههای آنان بودند.
… و جهان سکوت کرد.
این برنامه تلاشی است برای روشنگری در بنیانهای این نظم نوین جهانی ؛ در رابطه با کودکان بیدفاع در بحرانهای جنگ ؛…و تلاشی برای شکستن سکوت.
بازتاب تصویر کودکانی که زندگیشان زیر آوار جنگ ها نابود شده است، و طرح این پرسش که چه بر سر انسانیت میآید، هنگامی که کشتار کودکان به امری عادی بدل میشود.
و نیز پرسش در باره سرنوشت آن دسته از کودکانی که از کشتارها جان به در بردهاند، اما روح و جانشان در نخستین سالهای کودکی با صدای بمب ها، چرخهٔ های بیپایان خونریزی ها ، ویرانی ها و نفرت ها درآمیخته است؛ کودکانی که با کابوس بزرگ میشوند.
درفردا ؛ ما با چه انسانهایی – بزرگ سالانی روبهرو خواهیم شد ؟
فیلمهایی که در این برنامه ارائه میشوند، نمی خواهند تنها روایت ویرانی ها و کشتارها باشند ؛ این فیلمها شهادت انسانهایی می باشد که نخواستهاند در برابر ظلمتِ نظم جهانیِ امروز خاموش بمانند، و یادآوریِ مسئولیتی هستند که همچنان بر دوش ما باقی مانده است:
اینکه هنوز میتوان سکوت را شکست.
حسین مهینی
مدیر هنری جشنواره بین المللی سینمای تبعید – سوئد
The International Exile Film Festival
E-post: info@exilefilmfestival.com
WWW.exilefilmfestival.com
آخرین دیدگاهها